ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಾಯ 7 LBA
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ನಾಯಕರು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು, ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಈ ಹೋರಾಟವು ಮಿತವಾದಿಗಳ ಚಳವಳಿ, ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ ಚಳವಳಿ, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಹೋರಾಟ, ಗಾಂಧಿಯುಗದ ಚಳವಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಾಂದೋಲನಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮಿತವಾದಿಗಳು, ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು, ಗಾಂಧಿಯುಗ, ರೈತರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೋರಾಟಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆ
ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಅನ್ನು ಎ.ಓ. ಹ್ಯೂಮ್ ಅವರು 1885ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅರಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳು:
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ ಬೆಳೆಸುವುದು
- ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು
- ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಸಂಘಟಿಸುವುದು
ಮಿತವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರ
ಮಿತವಾದಿಗಳು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯುತ ಹೋರಾಟದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತವಾದಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಮಿತವಾದಿಗಳ ಹೋರಾಟದ ವಿಧಾನಗಳು:
- ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ
- ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆ
- ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆ
- ಶಾಂತಿಯುತ ಹೋರಾಟ
ಇವರು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿದರು.
ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ ಅವರು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Drain Theory of Wealth) ಮಂಡಿಸಿದರು.
ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿತು.
ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್
ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಲು ತೀವ್ರ ಹೋರಾಟದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರು “ಮರಾಠ” ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘೋಷಣೆ:
“ಸ್ವರಾಜ್ಯವು ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು, ಅದನ್ನು ಪಡೆದೇ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ.”
ತಿಲಕರು “ಗೀತಾ ರಹಸ್ಯ” ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.
ಉಗ್ರವಾದಿಗಳ ಪಾತ್ರ:
- ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಚಳವಳಿ
- ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ
ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೋರಾಟ
ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು.
ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು:
- ಅನುಶೀಲನ ಸಮಿತಿ
- ಅಭಿನವ ಭಾರತ
ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರ ಹೋರಾಟದ ವಿಧಾನಗಳು:
- ರಹಸ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
- ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಹೋರಾಟ
- ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿರೋಧ
- ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಚಳವಳಿಗಳು
ಗಾಂಧಿಯುಗ ಮತ್ತು ಜನಾಂದೋಲನಗಳು
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಿದರು.
ಚಂಪಾರಣ್ಯ ಚಳವಳಿ
ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ನೀಲಿ ಬೆಳೆಗಾರರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಚಂಪಾರಣ್ಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ
ಈ ಚಳವಳಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿತು.
ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಚಳವಳಿ
ಈ ಚಳವಳಿಯು ಅನ್ಯಾಯಕರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.
ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ (1942)
ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಚಳವಳಿ 1942ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.
ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಈ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ೇತರ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು.
ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳವಳಿ
ಅಲಿ ಸಹೋದರರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳವಳಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದರು.
ಈ ಚಳವಳಿಯು ಹಿಂದೂ–ಮುಸ್ಲಿಂ ಏಕತೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.
ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಹೋರಾಟಗಳು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ರೈತರು, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹಾಗೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ರೈತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೋರಾಟಗಳು:
- ತೆರಿಗೆ ವಿರೋಧ
- ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅನ್ಯಾಯಕರ ನೀತಿಗಳ ವಿರೋಧ
ಬುಡಕಟ್ಟು ಬಂಡಾಯಗಳು
ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು.
ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್
ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಅವರು ಹರಿಪುರ ಅಧಿವೇಶನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು:
- ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ ನೇತೃತ್ವ
- ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ
- ಯುವಕರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ
- ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಜನತಾ ಮತ್ತು ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು.
ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು.
ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ
1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ನಡೆಯಿತು.
ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು.
ರಾಡ್ಕ್ಲಿಫ್ ಆಯೋಗ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.
ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ವೈಸರಾಯ್ ಆಗಿದ್ದರು.
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪಕರು ಯಾರು?
✔ “ಮರಾಠ” ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ “ಗೀತಾ ರಹಸ್ಯ” ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ ಖಿಲಾಫತ್ ಚಳವಳಿಗೆ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಯಾರು?
✔ ಜನತಾ ಮತ್ತು ಮೂಕನಾಯಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ವೈಸರಾಯ್ ಯಾರು?
✔ “ಸ್ವರಾಜ್ಯವು ನನ್ನ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಹಕ್ಕು” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದವರು ಯಾರು?
ಸಮಾಪನ
“ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ” ಅಧ್ಯಾಯವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾಯಕರು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರರು, ರೈತರು ಮತ್ತು ಜನರು ನಡೆಸಿದ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಚಳವಳಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದವು.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ [PDF]