ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಾಯ 4 LBA
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳು
ಕರ್ನಾಟಕವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಅನೇಕ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿಸ್ತರಣಾ ನೀತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ತರ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಸಾಧನೆಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಗಳು ಹಾಗೂ ಹೈದರ್ ಅಲಿ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಉದಯ
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ವಂಶವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಗೀತೆಯಾದ “ಕಾಯೋ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ” ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಒಡೆಯರು ಆರಂಭಿಸಿದರು.
ರಾಜ ಒಡೆಯರ ಸಾಧನೆಗಳು
ರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು:
- ಮೈಸೂರು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು
- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು
- ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ದಸರಾ ಉತ್ಸವ ಆರಂಭಿಸಿದರು
- ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು
ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್
ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಬಲಿಷ್ಠ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು.
ಹೈದರ್ ಅಲಿ
ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಮೈಸೂರಿನ ಬಲಿಷ್ಠ ಆಡಳಿತಗಾರನಾಗಿದ್ದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.
ಪೋರ್ಟ್ ನೋವಾ ಕದನದಲ್ಲಿ ಹೈದರ್ ಅಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್
ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡನು.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಒಪ್ಪಂದವು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನಿಗೆ ಅವಮಾನಕರ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು.
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ – ಆದರ್ಶ ಆಡಳಿತಗಾರ
ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಡಳಿತಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.
ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು “ಆದರ್ಶ ರಾಜ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.
ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು:
- ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
- ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ
- ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ
ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಇವರನ್ನು “ರಾಜರ್ಷಿ” ಎಂದು ಕರೆದರು.
ಮೈಸೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್ ಪಾತ್ರ
ಕೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.
ಕಿತ್ತೂರು ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ
ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಹೋರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
ಅವರು ಕಿತ್ತೂರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು.
ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬೈಲಹೊಂಗಲದಿಂದ ಕುಸುಗಲ್ ಕಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರ ಹೋರಾಟ
ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರು ಕಿತ್ತೂರು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಸಂಘಟಿಸಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.
ನಂತರ ಅವರನ್ನು ನಂದಗಡದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಅವರ ತ್ಯಾಗ ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮರವಾಗಿದೆ.
ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಹೋರಾಟ
ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ರೈತ ಹೋರಾಟ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ರೈತರು ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಕಾರಣಗಳು:
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ಶೋಷಣಾತ್ಮಕ ನೀತಿಗಳು
- ರೈತರ ಅಸಮಾಧಾನ
- ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
ಈ ಹೋರಾಟ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ರೈತ ಹೋರಾಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
✔ ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮರನ್ನು ಬೈಲಹೊಂಗಲದಿಂದ ಕುಸುಗಲ್ ಕಾರಾಗೃಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?
✔ ಎರಡನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು?
✔ ಹಲಗಲಿ ಬೇಡರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳಲು ಕಾರಣವೇನು?
✔ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿಗೆ ರಾಜಮುದಿ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರಿಗೆ ಚಿಕಾಗೋ ಸರ್ವಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಯಾರು?
2–3 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ರಾಜ ಒಡೆಯರ ಸಾಧನೆಗಳು ಯಾವುವು?
ರಾಜ ಒಡೆಯರು ಮೈಸೂರು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು.
ಕೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್ ಮೈಸೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು – ಸಮರ್ಥಿಸಿ.
ಕೆ. ಶೇಷಾದ್ರಿ ಅಯ್ಯರ್ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು.
ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣ ಒಪ್ಪಂದವು ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನಿಗೆ ಅವಮಾನಕರ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿತ್ತು – ಸಮರ್ಥಿಸಿ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನನ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗಿತು.
ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ ಸಾಧನೆಗಳು
✔ 18ನೇ ಶತಮಾನವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಶತಮಾನ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
✔ ಕಿತ್ತೂರು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರ ಪಾತ್ರ
✔ ಅಮರ ಸುಳ್ಯ ಹೋರಾಟ
✔ ಚಿಕ್ಕದೇವರಾಜ ಒಡೆಯರ ಸಾಧನೆಗಳು
ಸಮಾಪನ
“ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳು” ಅಧ್ಯಾಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೈದರ್ ಅಲಿ, ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್, ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣರ ಹೋರಾಟಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಇತಿಹಾಸವಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.
ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳು [PDF]