ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಾಯ 3 LBA
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಆಡಳಿತ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೈನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಭೂ ಕಂದಾಯ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿತು. ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆಡಳಿತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾದರೆ, ಕೆಲವು ನೀತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈತರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಭೂ ಕಂದಾಯ ನೀತಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.
1773ರ ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಕಾಯಿದೆ
1773ರ ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಕಾಯಿದೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು
- ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು
ಈ ಕಾಯಿದೆ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿತು.
ಪೊಲೀಸ್ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
ಕಾರ್ನ್ವಾಲಿಸ್ “ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪೊಲೀಸ್ (SP)” ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇಂದಿನ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೊಸ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.
ದಿವಾನಿ ಅದಾಲತ್
ದಿವಾನಿ ಅದಾಲತ್ ನಾಗರಿಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿತ್ತು.
ಬ್ರಿಟಿಷರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.
ಭೂ ಕಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಭೂ ಕಂದಾಯ ನೀತಿಗಳು ರೈತರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು.
ಖಾಯಂ ಜಮೀಂದಾರಿ ಪದ್ಧತಿ
ಖಾಯಂ ಜಮೀಂದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ನ್ವಾಲಿಸ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.
ಮಹಲ್ವಾರಿ ಪದ್ಧತಿ
ಮಹಲ್ವಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಅಥವಾ “ಮಹಲ್” ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ರೈತವಾರಿ ಪದ್ಧತಿ
ರೈತವಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ:
- ರೈತರು ನೇರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು
- ತೆರಿಗೆ ಭಾರ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು
- ರೈತರ ಶೋಷಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು
“ಭಾರತದ ರೈತರು ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಸಾಲದಲ್ಲೇ ಬದುಕಿ, ಸಾಲದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬ ಮಾತು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿತು.
ಮೆಕಾಲೆಯ ವರದಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆಧಾರವಾಯಿತು.
ಡಾಲ್ಹೌಸಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಬಾಂಬೆ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
- ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಸ್ತರಣೆ
- ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ
- ವಿದ್ಯಾವಂತ ವರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣ
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಹೆಚ್ಚಳ
ಪ್ರಮುಖ ಕಾಯಿದೆಗಳು
1909ರ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಷತ್ ಕಾಯಿದೆ
ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಕ್ಷೇತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು “ಒಡೆದು ಆಳುವ” ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
1935ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ
ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು.
1919ರ ಮಾಂಟೆಗ್ಯೂ-ಚೆಮ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯಿದೆ
ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು.
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್ ಯಾರು?
✔ ಮಹಲ್ವಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಯಾರು?
✔ ಮಹಲ್ ಎಂದರೇನು?
✔ ದಿವಾನಿ ಅದಾಲತ್ ಎಂದರೇನು?
✔ 1858ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವೈಸರಾಯ್ ಯಾರು?
✔ ಚಾರ್ಟರ್ ಕಾಯಿದೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವೇನು?
✔ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆ ಯಾವುದು?
✔ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಕಾಯಿದೆ ಯಾವುದು?
2–3 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1909ರ ಭಾರತೀಯ ಪರಿಷತ್ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಒಡೆದು ಆಳುವ ನೀತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಳಸಿದರು?
ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು.
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವು ಆಡಳಿತದ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು – ಸಮರ್ಥಿಸಿ.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು, ಬಂಡಾಯಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
ರೆಗ್ಯುಲೇಟಿಂಗ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಯಾವುವು?
- ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆ
- ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ
- ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು [PDF]