ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಾಯ 1 LBA
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ
ಭಾರತವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ರೇಷ್ಮೆ, ಹತ್ತಿ ವಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತ ಜತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ನಂತರ ಈ ವ್ಯಾಪಾರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪೈಪೋಟಿ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನವು ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು, ಡಚ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನ, ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧಗಳು, ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ, ಬಕ್ಸರ್ ಕದನ ಹಾಗೂ ದ್ವಿ-ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ
ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರತದಿಂದ ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ಯುರೋಪಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು.
ಆದರೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 1453ರಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್ ತುರ್ಕರ ವಶವಾದ ನಂತರ ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಅನ್ವೇಷಣೆ
ಹೊಸ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವಾಸ್ಕೊ ಡ ಗಾಮಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು 1498ರಲ್ಲಿ ಕಾಳಿಕಟ್ಟಿಗೆ (ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್) ಬಂದನು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
ಈ ಘಟನೆ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಗಮನ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು. ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.
ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು:
ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಡಿ ಅಲ್ಮೇಡಾ
ಇವರು ನೀಲಿ ನೀರಿನ ನೀತಿ (Blue Water Policy) ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಈ ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು.
ಅಲ್ಫೋನ್ಸೊ ಡಿ ಅಲ್ಬುಕರ್ಕ್
ಇವರನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಿಜವಾದ ಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಚ್ರ ಆಗಮನ
ಡಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೂ ನಂತರ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು.
ಮಾರ್ಥಾಂಡ ವರ್ಮನು ಡಚ್ರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿ ಅವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದನು.
ಫ್ರೆಂಚರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನ
ಫ್ರೆಂಚರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.
ಬ್ರಿಟಿಷರು ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಫಾರೂಖ್ ಸಿಯಾರ್ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು.
ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚರ ನಡುವೆ ರಾಜಕೀಯ ಪೈಪೋಟಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಯುದ್ಧಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾದವು.
ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ
ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧವು ಎಕ್ಸ್-ಲಾ-ಚಾಪೆಲ್ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.
ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ
ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.
ಮೂರನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ
ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಕುಗ್ಗಿತು.
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನ (1757)
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನವು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ಕಾರಣಗಳು:
- ಬ್ರಿಟಿಷರ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ
- ಅಧಿಕಾರದ ಪೈಪೋಟಿ
- ವ್ಯಾಪಾರಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು
ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನದ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
- ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು
- ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.
ಬಕ್ಸರ್ ಕದನ (1764)
ಬಕ್ಸರ್ ಕದನವು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
ಬಕ್ಸರ್ ಕದನದ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
- ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು
- ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ದ್ವಿ-ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿ
ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ದ್ವಿ-ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದನು.
ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ:
- ಆದಾಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು
- ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನವಾಬರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು
ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ನಂತರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:
✔ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವರು ಯಾರು?
✔ ನೀಲಿ ನೀರಿನ ನೀತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಯಾರು?
✔ ಮೊದಲ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧ ಯಾವ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು?
✔ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಾರು?
2–3 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:
✔ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜಲಮಾರ್ಗ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
✔ ದ್ವಿ-ಸರ್ಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
✔ ಎರಡನೇ ಕರ್ನಾಟಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
✔ ಬಕ್ಸರ್ ಕದನದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿ.
ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆಗಮನ [PDF]