ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಾಯ 8 LBA
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಭಾರತ
ಭಾರತವು 1947ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಭಾರತವು ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ದೇಶ ವಿಭಜನೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ, ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನ, ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಮೊದಲಾದ ಮಹತ್ವದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೇಶದ ಮುಂದೆ ಎದುರಾದವು.
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿತ್ತು. ದೇಶದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ ಹೊಸ ಭಾರತ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದೇಶವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.
ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ವರದಿಯು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂಬ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು:
- ಜನರ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಲಸೆ
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳು
- ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
- ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ
ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ವಲಸೆ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ
ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ತಮ್ಮ ವಾಸಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ:
- ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳು
- ಪುನರ್ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳು
ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು.
ಈ ಕ್ರಮಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.
ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಭಾರತವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದರು.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು 1950ರ ಜನವರಿ 26ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು.
ಸಂವಿಧಾನವು:
- ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು
- ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ
ಇವುಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿತು.
42ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ “ಜಾತ್ಯತೀತ” ಮತ್ತು “ಸಮಾಜವಾದಿ” ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು.
ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್, ಭಾರತದ ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ಗೃಹಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲರ ಪಾತ್ರ:
- ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದರು
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು
- ದೇಶದ ಅಖಂಡತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರು
- ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಲೀನ
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸೈನಿಕ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು.
ಜುನಾಗಢ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಲೀನ
ಜುನಾಗಢ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಜನರ ಬೆಂಬಲ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ವಿಲೀನವು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು.
ಗೋವಾ ವಿಲೀನ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರವೂ ಗೋವಾ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿತ್ತು.
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸೈನಿಕ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಗೋವಾವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿತು.
ಗೋವಾಕ್ಕೆ 1987ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆಯಿತು.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾಷಾವಾರು ಪುನರ್ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು.
ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಫಜಲ್ ಅಲಿ ಆಗಿದ್ದರು.
ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ಮಹತ್ವ:
- ಆಡಳಿತ ಸುಲಭತೆ
- ಭಾಷಾ ಆಧಾರಿತ ಗುರುತು
- ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ
ಭಾಷಾವಾರು ರಚನೆಯಾದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು.
ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ “ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಸಭೆ” ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿತು.
ನಂತರ 1973ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಪಾಂಡಿಚೇರಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣ
ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ನಂತರ 2006ರಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಗೆ “ಪುದುಚೇರಿ” ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಯಾರು?
✔ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಯಾವಾಗ ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು?
✔ ಗೋವಾಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆತ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
✔ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಯಾರು?
✔ ಭಾಷಾವಾರು ರಚನೆಯಾದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಯಾವುದು?
✔ ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಸಂಘಟನೆ ಯಾವುದು?
✔ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಗೆ ಪುದುಚೇರಿ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ವರ್ಷ ಯಾವುದು?
2–3 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಭಾರತ ಎದುರಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಯಾವುವು?
- ದೇಶ ವಿಭಜನೆ
- ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ
- ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನ
- ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳು
ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚರಿಂದ ಹೇಗೆ ವಿಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು?
ಶಾಂತಿಯುತ ಹಾಗೂ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಂಡಿಚೇರಿಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು?
ಸೈನಿಕ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.
ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನದಲ್ಲಿ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.
ಅವರು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು.
ದೀರ್ಘ ಉತ್ತರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಜುನಾಗಢ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಲೀನ
✔ ಗೋವಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ
✔ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ
✔ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಲೀನ
✔ ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲರ ಪಾತ್ರ
ಸಮಾಪನ
“ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಭಾರತ” ಅಧ್ಯಾಯವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಭಾರತ ಎದುರಿಸಿದ ಸವಾಲುಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಜನೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ, ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತವು ಬಲಿಷ್ಠ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಭಾರತ [PDF]