ಭಾರತವು ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿಯು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೂಮಿ ಮಾನವನ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಸತಿ ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಭೂ ಬಳಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಅಧ್ಯಯನವು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಭೂ ಬಳಕೆ
ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಭೂ ಬಳಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಮಹತ್ವ
- ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ
- ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ
- ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
- ನಗರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಭೂ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅಂಶಗಳು
ಭೂ ಬಳಕೆಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನವೀಯ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳು
- ಹವಾಮಾನ
- ಮಣ್ಣು
- ಭೂರೂಪ
- ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು
ಮಾನವೀಯ ಅಂಶಗಳು
- ಜನಸಂಖ್ಯೆ
- ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
- ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳು
- ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ
ಹಿಂದೆ ಕೃಷಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೆಲವು ಭೂಮಿಗಳು ಇಂದು ಅನುಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವುದೇಕೆ?
- ನಗರೀಕರಣ
- ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆ
- ನೀರಿನ ಕೊರತೆ
- ಮಣ್ಣಿನ ಹಾನಿ
- ಜನರ ವಲಸೆ
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಭೂ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ:
- ಕೃಷಿ
- ಅರಣ್ಯ
- ಮೇಯಲು ಭೂಮಿ
- ಪಾಳು ಭೂಮಿ
- ಬರಡು ಭೂಮಿ
- ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು
- ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು
- ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು
ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವ
ಕೃಷಿಯು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕೃಷಿಯ ಮಹತ್ವ
- ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
- ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ
- ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ
- ರಫ್ತಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ
- ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ
ಕೃಷಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು
1. ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ
ರೈತ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಸಣ್ಣ ಜಮೀನುಗಳು
- ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳು
- ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ
- ಕುಟುಂಬದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬಳಕೆ
2. ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿ
ಕಡಿಮೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದನೆ ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರು, ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಅಧಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ
- ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಳ ಬಳಕೆ
- ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು
3. ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿ
- ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
- ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನೆ
4. ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ
ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ
- ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆ
- ಬೆಳೆ ವೈಫಲ್ಯದ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆ
5. ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿ
ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅರಣ್ಯ ನಾಶ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಈಗ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆ ಋತುಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆ ಋತುಗಳಿವೆ:
1. ಖರೀಫ್ ಬೆಳೆ
- ಬಿತ್ತನೆ: ಜೂನ್ – ಜುಲೈ
- ಕೊಯ್ಲು: ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ – ಅಕ್ಟೋಬರ್
- ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ
ಪ್ರಮುಖ ಖರೀಫ್ ಬೆಳೆಗಳು
- ಭತ್ತ
- ಹತ್ತಿ
- ಜೋಳ
- ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ
- ಕಡಲೆಕಾಯಿ
ಖರೀಫ್ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?
ಮಾನ್ಸೂನ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಖರೀಫ್ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
2. ರಬಿ ಬೆಳೆ
- ಬಿತ್ತನೆ: ಅಕ್ಟೋಬರ್ – ನವೆಂಬರ್
- ಕೊಯ್ಲು: ಮಾರ್ಚ್ – ಏಪ್ರಿಲ್
ಪ್ರಮುಖ ರಬಿ ಬೆಳೆಗಳು
- ಗೋಧಿ
- ಕಡಲೆ
- ಸಾಸಿವೆ
- ಬಾರ್ಲಿ
ರಬಿ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ರಬಿ ಕೃಷಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
3. ಝೈದ್ ಬೆಳೆ
- ರಬಿ ಮತ್ತು ಖರೀಫ್ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ
ಪ್ರಮುಖ ಝೈದ್ ಬೆಳೆಗಳು
- ಕಲ್ಲಂಗಡಿ
- ಕರಬೂಜ
- ತರಕಾರಿಗಳು
ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ
ಭತ್ತವು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯ
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ.
ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶಗಳು
- 20°C ರಿಂದ 30°C ಉಷ್ಣಾಂಶ
- 100 ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ
- ಫಲವತ್ತಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣು
- ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು
- ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿ
ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದೇಕೆ?
ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗೆ ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಗೋಧಿ ಕೃಷಿ
ಗೋಧಿಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಗೋಧಿಯ ಕಣಜ
ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗೋಧಿಯ ಕಣಜ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು
- ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನ
- ಮಧ್ಯಮ ಮಳೆ
- ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು
- ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ
ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಕೃಷಿಯ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
| ಭತ್ತ | ಗೋಧಿ |
| ಖರೀಫ್ ಬೆಳೆ | ರಬಿ ಬೆಳೆ |
| ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಅಗತ್ಯ | ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಸಾಕು |
| ನೀರು ನಿಲ್ಲುವ ಭೂಮಿ ಬೇಕು | ಮಧ್ಯಮ ನೀರಾವರಿ ಸಾಕು |
| ಉಷ್ಣ ಹವಾಮಾನ | ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನ |
ಹತ್ತಿ ಕೃಷಿ
ಹತ್ತಿಯು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಗತ್ಯವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಂಶಗಳು
- 21°C ರಿಂದ 30°C ಉಷ್ಣಾಂಶ
- ಮಧ್ಯಮ ಮಳೆ
- ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು
- ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು
- ಹಿಮರಹಿತ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿ
ತಂಬಾಕು ಕೃಷಿ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ತಂಬಾಕು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕೇಂದ್ರ
ಮೈಸೂರು.
ತೋಟಗಾರಿಕೆ
ಹಣ್ಣುಗಳು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಮಸಾಲೆ ಪದಾರ್ಥಗಳು, ತೋಟ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೂವುಗಳ ಬೆಳೆಯನ್ನು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹತ್ವ
- ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ
- ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ
- ರಫ್ತು ಆದಾಯ
- ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ತೋಟಗಾರಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಅಂಶಗಳು
- ಅನುಕೂಲಕರ ಹವಾಮಾನ
- ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು
- ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ
- ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
- ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು
ಪುಷ್ಪ ಬೇಸಾಯ
ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಪುಷ್ಪ ಬೇಸಾಯ (Floriculture) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹತ್ವ
- ರಫ್ತು ಆದಾಯ
- ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ
- ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
ಸುವರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸುವರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬೆಳೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಂಶಗಳು
- ಹವಾಮಾನ
- ಮಣ್ಣು
- ಭೂರೂಪ
- ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ
- ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಡಿಕೆ
- ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
- ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳು
- ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆ
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಭೂ ಬಳಕೆ ಎಂದರೇನು?
✔ ಸುವರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂದರೇನು?
✔ ಪುಷ್ಪ ಬೇಸಾಯ ಎಂದರೇನು?
✔ ರಬಿ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?
✔ ಸಾಂದ್ರ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?
✔ ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?
✔ ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ ಎಂದರೇನು?
✔ ಭತ್ತದ ಬೆಳೆಗೆ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದೇಕೆ?
ಸಮಾಪನ
“ಭಾರತದ ಭೂ ಬಳಕೆ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ” ಅಧ್ಯಾಯವು ಭೂ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆ, ಕೃಷಿಯ ವಿಧಗಳು, ಬೆಳೆ ಋತುಗಳು, ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳು, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪ ಬೇಸಾಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿಯು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
