ಅರಣ್ಯಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಅವು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣು, ನೀರು, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜೀವನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತವು ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಅರಣ್ಯಗಳು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳು, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಇಂಧನ, ಮೇವು, ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗ
ಮಾನವನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗವು ಈ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ:
- ಹವಾಮಾನ
- ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ
- ಉಷ್ಣಾಂಶ
- ಮಣ್ಣಿನ ಸ್ವರೂಪ
- ಭೂರೂಪ
ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳ ವಿಧಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ:
- ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಎಲೆ ಉದುರುವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಉಷ್ಣವಲಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಮರುಭೂಮಿ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಅಲ್ಪೈನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು
ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಅರಣ್ಯಗಳು
ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಹರಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು
- ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು
- ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ
- ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ
- ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಎತ್ತರದ ಮರಗಳು
- ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಅಧಿಕ
ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳು
- ರೋಸ್ವುಡ್
- ಎಬನಿ
- ಮಹಾಗನಿ
- ರಬ್ಬರ್
ಎಲೆ ಉದುರುವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅರಣ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು.
ಈ ಹೆಸರಿನ ಕಾರಣ
ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಸೂನ್ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಹರಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು
- ಮಧ್ಯ ಭಾರತ
- ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೈದಾನಗಳು
- ಪೂರ್ವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳು
- ತೇಗ
- ಸಾಲ್
- ಶ್ರೀಗಂಧ
- ಬಿದಿರು
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಉದುರುತ್ತವೆ
- ಮಧ್ಯಮ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವವುಳ್ಳವು
ಉಷ್ಣವಲಯ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಅರಣ್ಯಗಳು
ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯಾಗುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅರಣ್ಯಗಳು.
ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯಗಳು
- ಬಬೂಲ್
- ಶಿಶಮ್
- ಸಬಾಯಿ ಹುಲ್ಲು
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಹುಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ
- ವಿರಳ ಮರಗಳು
- ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲ
ಮರುಭೂಮಿ ಅರಣ್ಯಗಳು
ಬರ ಮತ್ತು ಅರೆಬರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅರಣ್ಯಗಳು.
ಹರಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು
- ರಾಜಸ್ಥಾನ
- ಗುಜರಾತ್
- ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಮುಳ್ಳಿನ ಗಿಡಗಳು
- ಆಳವಾದ ಬೇರುಗಳು
- ಸಣ್ಣ ಎಲೆಗಳು
- ನೀರಿನ ಕೊರತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಸಸ್ಯಗಳು
ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯಗಳು
- ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್
- ಬಬೂಲ್
- ಅಕೇಶಿಯಾ
- ಖರ್ಜೂರ
ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅರಣ್ಯಗಳು
ನದಿ ಮುಖಭೂಮಿ, ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅರಣ್ಯಗಳು.
ಹರಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು
- ಗಂಗಾ ಡೆಲ್ಟಾ
- ಗೋದಾವರಿ ಡೆಲ್ಟಾ
- ಕೃಷ್ಣಾ ಡೆಲ್ಟಾ
- ಮಹಾನದಿ ಡೆಲ್ಟಾ
ಗಂಗಾ ಡೆಲ್ಟಾದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಂದರಬನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಂದರಿ ಮರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಂದರಬನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಉಪ್ಪು ನೀರನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ಯಗಳು
- ಆಸರೆ ಬೇರುಗಳು
- ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯವರ್ಗ
- ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ
ಅಲ್ಪೈನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು
ಅಲ್ಪೈನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಿಧದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದೇಕೆ?
ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅರಣ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಮರಗಳು
- ಪೈನ್
- ಫರ್
- ಸ್ಪ್ರೂಸ್
- ದೇವದಾರು
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ
- ಶೀತ ಹವಾಮಾನ
- ಸೂಜಿ ಆಕಾರದ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಮರಗಳು
ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಅವುಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವ
- ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ರಕ್ಷಣೆ
- ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ತಡೆ
- ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ
- ಹವಾಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ
- ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ
ಅರಣ್ಯ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:
- ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳ
- ನಗರೀಕರಣ
- ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ
- ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ
- ಗಣಿಗಾರಿಕೆ
- ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ
- ಅಕ್ರಮ ಮರ ಕಡಿತ
ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಧಾನಗಳು
- ಅರಣ್ಯೀಕರಣ
- ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಣ್ಯೀಕರಣ
- ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅರಣ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ
- ಅಕ್ರಮ ಮರ ಕಡಿತ ತಡೆ
- ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ
- ಜನರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ
- ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳು
ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು.
ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳು
- ಗಿರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ
- ಪೆರಿಯಾರ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ
- ವೇದಾಂತಂಗಲ್ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ
- ರಂಗನತಿಟ್ಟು ಪಕ್ಷಿಧಾಮ
- ಭರತ್ಪುರ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು
ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು
- ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
- ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
- ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
- ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
- ಕಾನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
- ರಣತಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ
ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ
ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದ್ದೇಶ
- ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
- ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆ
- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
- ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ
ಅರಣ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವ
ಅರಣ್ಯಗಳು:
- ಆಮ್ಲಜನಕ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ
- ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ
- ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿ ತಡೆಯುತ್ತವೆ
- ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ
- ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ
- ಮರದ ದಿಮ್ಮಿ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ
- ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ
- ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಗಂಗಾ ಡೆಲ್ಟಾದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಂದರಬನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
✔ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಎಂದರೇನು?
✔ ಎಲೆ ಉದುರುವ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಅರಣ್ಯಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
✔ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೇನು?
✔ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ?
✔ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಯಾವುದು?
✔ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ?
ಸಮಾಪನ
“ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು” ಅಧ್ಯಾಯವು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಅರಣ್ಯಗಳ ವಿಧಗಳು, ಅವುಗಳ ಹಂಚಿಕೆ, ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ವನ್ಯಜೀವಿ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
