ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವು ಅದರ ಹವಾಮಾನ, ಕೃಷಿ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು, ಫಲವತ್ತಾದ ಮೈದಾನಗಳು, ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು, ವಿಶಾಲ ಕರಾವಳಿಗಳು, ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳು ಭಾರತದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ, ಗಡಿಗಳು, ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ
ಭಾರತವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಗೋಳಾರ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಅಕ್ಷಾಂಶ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
ಭಾರತವು 8°4' ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದಿಂದ 37°6' ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ರೇಖಾಂಶ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ
ಭಾರತವು 68°7' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದಿಂದ 97°25' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಮಹತ್ವ
- ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ
- ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ
- ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ
- ಸಮುದ್ರ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲ
ಭಾರತದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಗಡಿಗಳು
ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು 32.8 ಲಕ್ಷ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್.
ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ
ಭಾರತವು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ 7ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು
ಭೂ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು
- ಪಾಕಿಸ್ತಾನ
- ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ
- ಚೀನಾ
- ನೇಪಾಳ
- ಭೂತಾನ್
- ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ
- ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್
ಸಮುದ್ರ ಗಡಿಯ ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು
- ಶ್ರೀಲಂಕಾ
- ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್
ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಲಮಾನ (IST)
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಲಮಾನ ಆಧಾರಿತ ರೇಖಾಂಶ
82°30' ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಲಮಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು
ಭಾರತವನ್ನು ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ:
- ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು
- ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾ ಮೈದಾನ
- ಪರ್ಯಾಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ
- ಭಾರತೀಯ ಮರುಭೂಮಿ
- ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನಗಳು
- ದ್ವೀಪಗಳು
ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು
ಹಿಮಾಲಯವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಮಡಿತ ಪರ್ವತಗಳಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಿಮಾಲಯದ ಅರ್ಥ
“ಹಿಮಾಲಯ” ಎಂದರೆ ಹಿಮದ ನೆಲೆ ಅಥವಾ ಹಿಮದ ನಿವಾಸ.
ಮಹಾ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಹಿಮಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
ಈ ಪರ್ವತಗಳು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹಿಮದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಮಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಿಮಾಲಯದ ವಿಭಾಗಗಳು
1. ಮಹಾ ಹಿಮಾಲಯ (ಹಿಮಾದ್ರಿ)
- ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ
- ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹಿಮಾವೃತ
- ಅನೇಕ ನದಿಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ
2. ಮಧ್ಯ ಹಿಮಾಲಯ (ಹಿಮಾಚಲ)
- ಸುಂದರ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು
- ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು
- ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರಗಳು
ಪ್ರಮುಖ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು
- ಶಿಮ್ಲಾ
- ಮುಸ್ಸೂರಿ
- ನೈನಿತಾಲ್
- ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್
3. ಶಿವಾಲಿಕ್ ಶ್ರೇಣಿ
- ದಕ್ಷಿಣದ ಅತಿ ಕಿರಿಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ
- ನಿಕ್ಷೇಪಿತ ಶಿಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಗಳು
ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ಶಿಖರ
ಕೆ-2 (ಗಾಡ್ವಿನ್ ಆಸ್ಟಿನ್) ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪರ್ವತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ
ಅನೈಮುಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ.
ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್
ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್ ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್ ನಡುವೆ ಇದೆ.
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾ ಮೈದಾನ
ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮಹಾ ಮೈದಾನವು ನದಿಗಳು ತಂದು ಹಾಕಿದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು “ಸಂಚಯನ ಮೈದಾನ” ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
ನದಿಗಳು ಸಾಗಿಸಿ ತಂದ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ನಿಕ್ಷೇಪದಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಂಚಯನ ಮೈದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹತ್ವ
- ಅತ್ಯಂತ ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ
- ದಟ್ಟ ಜನಸಂಖ್ಯೆ
- ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
ಪರ್ಯಾಯ (ದಕ್ಷಿಣ) ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ
ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭೂಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ
- ಖನಿಜ ಸಂಪತ್ತಿನ ಭಂಡಾರ
- ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು
- ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ
- ಕೃಷಿಗೆ ಅನುಕೂಲ
ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗ
ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯು ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಮರುಭೂಮಿ
ಭಾರತೀಯ ಮರುಭೂಮಿಯನ್ನು ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಡ್ಯೂನ್ಗಳು ಎಂದರೇನು?
ಗಾಳಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಮರಳಿನ ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಡ್ಯೂನ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನಗಳು
ಭಾರತದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನ
ವಿಭಾಗಗಳು
- ಕೊಂಕಣ ತೀರ
- ಕನಾರಾ ತೀರ
- ಮಲಬಾರ್ ತೀರ
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹೆಸರು
- ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ – ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ
- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ – ಮಲೆನಾಡು ಪ್ರದೇಶ
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಕಿರಿದಾದ ಕರಾವಳಿ
- ಕಡಿದಾದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು
- ಅನೇಕ ಬಂದರುಗಳು
ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನ
ವಿಭಾಗಗಳು
- ಉತ್ಕಲ ತೀರ
- ಉತ್ತರ ಸರ್ಕಾರ್ ತೀರ
- ಕೋರಮಂಡಲ ತೀರ
ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಅಗಲವಾದ ಕರಾವಳಿ
- ಸಮತಟ್ಟಾದ ಪ್ರದೇಶ
- ಡೆಲ್ಟಾಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ
ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಂತ ಅಗಲವಾಗಿದೆ.
ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂಗಮ
ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ.
ಭಾರತದ ದ್ವೀಪಗಳು
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪ ಸಮೂಹಗಳಿವೆ:
ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು
ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿವೆ.
ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ
ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿವೆ.
ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ
ಇಂದಿರಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಭಾರತದ ಅತಿ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಾಗಿದೆ.
ಹಿಮಾಲಯದ ಮಹತ್ವ
ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳು ಭಾರತೀಯರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ:
- ಶೀತಗಾಳಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ
- ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣ
- ನದಿಗಳ ಉಗಮ ಸ್ಥಾನ
- ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ
- ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು
- ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯ
LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
✔ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತವೆ?
✔ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಮೈದಾನವನ್ನು ಸಂಚಯನ ಮೈದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
✔ ಹಿಮಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಗಿರಿಧಾಮಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ.
✔ ಡ್ಯೂನ್ಗಳು ಎಂದರೇನು?
✔ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಭೂಭಾಗ ಯಾವುದು?
✔ ಮಹಾ ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ಹಿಮಾದ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೇಕೆ?
✔ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಿಖರ ಯಾವುದು?
✔ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾಲಮಾನ ಯಾವ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ?
ಸಮಾಪನ
“ಭಾರತ : ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು” ಅಧ್ಯಾಯವು ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಗಡಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ಮೈದಾನಗಳು, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗಳು, ಕರಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
