SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ಅನುವಂಶೀಯತೆ” ಅಧ್ಯಾಯವು ಲಕ್ಷಣಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಮೆಂಡಲ್ನ ಅನುವಂಶೀಯತಾ ನಿಯಮಗಳು, ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹಾಗೂ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಗೆ ವರ್ಗವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಕನ್ನಡ LBA ದಾಖಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಲಿಕಾಂಶಗಳು
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
- ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ
- ಅನುವಂಶೀಯತೆ – ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು
- ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ನಿಯಮಗಳು – ಮೆಂಡಲ್ರ ಕೊಡುಗೆಗಳು
- ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆ
ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಎಂದರೇನು?
ಪೋಷಕರಿಂದ ಸಂತತಿಗೆ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುವಂಶೀಯತೆ (Heredity) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಮೂಲಕ:
- ಪೋಷಕರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸಂತತಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆ
- ಹೊಸ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ
- ಜೀವಿಗಳ ನಿರಂತರತೆ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ
ಮೆಂಡಲ್ – ಆಧುನಿಕ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಪಿತಾಮಹ
ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡಲ್ ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಬಟಾಣಿ ಸಸ್ಯವನ್ನು (Pea plant) ಬಳಸಿದರು.
ಮೆಂಡಲ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
- ಎತ್ತರದ ಮತ್ತು ಕುಬ್ಜ ಸಸ್ಯಗಳು
- ನೇರಳೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಹೂಗಳು
- ವೃತ್ತಾಕಾರ ಮತ್ತು ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ಬೀಜಗಳು
- ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬೀಜಗಳು
ಲಕ್ಷಣಗಳು (Traits)
ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
- ಎತ್ತರ / ಕುಬ್ಜತೆ
- ಕಪ್ಪು / ಬಿಳಿ ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣ
- ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣ
- ಬೀಜದ ಆಕಾರ
ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳು
ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ (Dominant Trait)
ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯ (T)
ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣ (Recessive Trait)
ಪ್ರಬಲ ಲಕ್ಷಣದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಕುಬ್ಜ ಸಸ್ಯ (t)
ಏಕಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರ (Monohybrid Cross)
ಒಂದು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಕರಣವನ್ನು ಏಕಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯ × ಕುಬ್ಜ ಸಸ್ಯ
P ಪೀಳಿಗೆ:
TT × tt
F₁ ಪೀಳಿಗೆ:
ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳು ಎತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತವೆ (Tt)
F₂ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಅನುಪಾತ:
3 : 1
ಜೀನ್ ಮಾದರಿಯ ಅನುಪಾತ:
1 : 2 : 1
ದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರ (Dihybrid Cross)
ಎರಡು ಜೋಡಿ ವಿರುದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಕರಣವನ್ನು ದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ವೃತ್ತಾಕಾರ ಹಳದಿ ಬೀಜಗಳು × ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ಹಸಿರು ಬೀಜಗಳು
F₂ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅನುಪಾತ:
9 : 3 : 3 : 1
ಇದು ಮೆಂಡಲ್ನ ದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರಣದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ.
ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್
ಜೀನ್
ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅನುವಂಶೀಯ ಘಟಕವನ್ನು ಜೀನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಜೀನ್ಗಳು DNA ಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್
ಜೀನ್ಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುವ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಇವು ಜೀವಕೋಶದ ಕೇಂದ್ರಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆ
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗವನ್ನು ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.
ಸ್ತ್ರೀ:
XX
ಪುರುಷ:
XY
XX + XY
ತಾಯಿ ಯಾವಾಗಲೂ X ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆಯಿಂದ X ಬಂದರೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಮತ್ತು Y ಬಂದರೆ ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆ
| ತಾಯಿ | ತಂದೆ | ಮಗು |
| X | X | ಹೆಣ್ಣು (XX) |
| X | Y | ಗಂಡು (XY) |
ಆದ್ದರಿಂದ ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆಗೆ ತಂದೆಯೇ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆ
ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಕಾರಣಗಳು:
- ಎರಡು ಪೋಷಕರ ಜೀನ್ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ
- ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ
- ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ
ಪ್ರಮುಖ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಆಧುನಿಕ ಅನುವಂಶೀಯತೆಯ ಪಿತಾಮಹ ಯಾರು?
- ಮೆಂಡಲ್ ಯಾವ ಸಸ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿದರು?
- ಅನುವಂಶೀಯತೆ ಎಂದರೇನು?
- ಜೀನ್ ಎಂದರೇನು?
2 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ
- ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ಲಿಂಗ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ
- ಏಕಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರ ವಿವರಿಸಿ
3 ಮತ್ತು 4 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಮೆಂಡಲ್ನ ಏಕಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
- ದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
- ಮಗುವಿನ ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಮೆಂಡಲ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ?
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ಸಲಹೆಗಳು
- ಏಕಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಸಂಕರಣದ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ
- ಮೆಂಡಲ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
- ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
- ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಲಕ್ಷಣಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯಿರಿ
- ಜೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ಕುರಿತು ಪುನರವಲೋಕನ ಮಾಡಿ
ಸಮಾಪ್ತಿ
“ಅನುವಂಶೀಯತೆ” ಅಧ್ಯಾಯವು SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಮೆಂಡಲ್ನ ನಿಯಮಗಳು, ಸಂಕರಣಗಳು, ಜೀನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ನಿರ್ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.