SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ “ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳು” ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ, ಉಸಿರಾಟ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ ಕುರಿತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ, ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ, ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಹಾಗೂ ವಿಸರ್ಜನಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಕನ್ನಡ LBA ದಾಖಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಲಿಕಾಂಶಗಳು
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
- ಪೋಷಣೆ
- ಸ್ವಪೋಷಕಗಳ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಪೋಷಕಗಳ ಪೋಷಣೆ
- ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ
- ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ
- ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟ
- ಸಾಗಾಣಿಕೆ – ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ
- ವಿಸರ್ಜನೆ – ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ
ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಂದರೇನು?
ಜೀವಿಗಳ ಜೀವಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳು:
- ಪೋಷಣೆ
- ಉಸಿರಾಟ
- ಸಾಗಾಣಿಕೆ
- ವಿಸರ್ಜನೆ
ಇವು ಜೀವಿಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
ಪೋಷಣೆ
ಜೀವಿಗಳು ಆಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಶಕ್ತಿ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ದುರಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೋಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪೋಷಣೆಯ ವಿಧಗಳು
1. ಸ್ವಪೋಷಕ ಪೋಷಣೆ
ಜೀವಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸ್ವಪೋಷಕ ಪೋಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
- ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು
- ಶೈವಲಗಳು
ಇವು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ.
2. ಪರಪೋಷಕ ಪೋಷಣೆ
ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಪರಪೋಷಕ ಪೋಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
- ಮಾನವರು
- ಪ್ರಾಣಿಗಳು
- ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು
ಪರಪೋಷಕ ಪೋಷಣೆಯ ವಿಧಗಳು:
- ಹೊಲೋಜೋಯಿಕ್ ಪೋಷಣೆ
- ಸ್ಯಾಪ್ರೋಫೈಟಿಕ್ ಪೋಷಣೆ
- ಪರಾವಲಂಬಿ ಪೋಷಣೆ
ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ
ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
$\ce{6CO2 + 6H2O ->[\text{ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು}][\text{ಪತ್ರಹರಿತ್ತು}] C6H12O6 + 6O2}$
ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು
- ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು
- ಕ್ಲೋರೊಫಿಲ್
- ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್
- ನೀರು
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆ
ಮಾನವನ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಗಗಳು ಸೇರಿವೆ:
- ಬಾಯಿ
- ಅನ್ನನಾಳ
- ಜಠರ
- ಸಣ್ಣಕರುಳು
- ದೊಡ್ಡಕರುಳು
ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ
ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್ಗಳು, ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಸ್ಥಳ ಸಣ್ಣಕರುಳು ಆಗಿದೆ.
ಜೀರ್ಣರಸಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು
ಲಾಲಾರಸ
- ಅಮೈಲೇಸ್ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
- ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ
ಪಿತ್ತರಸ
- ಆಮ್ಲೀಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಕ್ಷಾರೀಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ
- ಕೊಬ್ಬಿನ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಕರುಳಿನ ರಸ
- ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
ಉಸಿರಾಟ
ಆಹಾರದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಸಿರಾಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉಸಿರಾಟದ ವಿಧಗಳು
ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಹಿತ ಉಸಿರಾಟ
ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಉಸಿರಾಟ.
$\ce{C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O + ಶಕ್ತಿ}$
ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಉಸಿರಾಟ
ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಉಸಿರಾಟ.
ಸ್ನಾಯುಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ:
$\ce{ಗ್ಲೂಕೋಸ್ -> ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ + ಶಕ್ತಿ}$
ಭಾರೀ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು:
- ಹೃದಯ
- ರಕ್ತ
- ರಕ್ತನಾಳಗಳು
ರಕ್ತದ ಘಟಕಗಳು
ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು (RBC)
- ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ
- ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ
ಬಿಳಿ ರಕ್ತಕಣಗಳು (WBC)
- ರೋಗನಿರೋಧಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ
ಕಿರು ತಟ್ಟೆಗಳು
- ರಕ್ತ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ
ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ
- ಪೋಷಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ದುಗ್ಧರಸ
ಬಣ್ಣರಹಿತ ದ್ರವವಾಗಿದ್ದು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಇಮ್ಮಡಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ
ಮಾನವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೋಣೆಗಳಿವೆ:
- ಬಲ ಹೃತ್ಕರ್ಣ
- ಬಲ ಹೃತ್ಕುಕ್ಷಿ
- ಎಡ ಹೃತ್ಕರ್ಣ
- ಎಡ ಹೃತ್ಕುಕ್ಷಿ
ರಕ್ತವು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೃದಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಹತ್ವ
- ಆಮ್ಲಜನಕಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ರಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ
- ಆಮ್ಲಜನಕ ಪೂರೈಕೆಯ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ
ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ
ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ವಾಹಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಕ್ಸೈಲಮ್
ಕಾರ್ಯ:
- ಬೇರುಗಳಿಂದ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನೀರು ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ
ಫ್ಲೋಯಮ್
ಕಾರ್ಯ:
- ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ
ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ವಸ್ತು ಸ್ಥಾನಾಂತರಣ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆ
ಸಸ್ಯಗಳ ಎಲೆಗಳಿಂದ ನೀರು ಆವಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾರ್ಯಗಳು
- ನೀರಿನ ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ
- ಚೂಷಣ ಒತ್ತಡ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ
- ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ
ಸಸ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ.
ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆ
ದೇಹದಲ್ಲಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಾನವನ ವಿಸರ್ಜನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗಗಳು:
- ಮೂತ್ರಪಿಂಡ
- ಮೂತ್ರನಾಳ
- ಮೂತ್ರಕೋಶ
- ಮೂತ್ರದ್ವಾರ
ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯ ವಿಸರ್ಜನೆ.
ನೆಫ್ರಾನ್
ನೆಫ್ರಾನ್ ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಯಗಳು
- ರಕ್ತ ಶೋಧನೆ
- ಉಪಯುಕ್ತ ವಸ್ತುಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ
- ಮೂತ್ರ ರಚನೆ
ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜನೆ
ಸಸ್ಯಗಳು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕುತ್ತವೆ:
- ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತೊಗಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು
- ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆ
- ಪತ್ರರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು
ಪ್ರಮುಖ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆ ಎಂದರೇನು?
- ಇಮ್ಮಡಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಎಂದರೇನು?
- ವಿಸರ್ಜನೆ ಎಂದರೇನು?
- ಪೋಷಣೆ ಎಂದರೇನು?
2 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಪಿತ್ತರಸದ ಕಾರ್ಯ ಬರೆಯಿರಿ
- ಬಾಷ್ಪವಿಸರ್ಜನೆಯ ಮಹತ್ವ ತಿಳಿಸಿ
- ಅಪಧಮನಿ ಮತ್ತು ಅಭಿಧಮನಿಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ
3 ಮತ್ತು 4 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ನೆಫ್ರಾನ್ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ವಿವರಿಸಿ
- ಸಣ್ಣಕರುಳಿನ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಅಮೀಬಾದ ಪೋಷಣಾ ವಿಧಾನ ವಿವರಿಸಿ
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ಸಲಹೆಗಳು
- ಹೃದಯ, ನೆಫ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಪತ್ರರಂಧ್ರಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
- ಜೀರ್ಣಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಲಿಯಿರಿ
- ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ನೆನಪಿಡಿ
- ಕ್ಸೈಲಮ್ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋಯಮ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯಿರಿ
- ಇಮ್ಮಡಿ ರಕ್ತ ಪರಿಚಲನೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಪುನರವಲೋಕನ ಮಾಡಿ
ಸಮಾಪ್ತಿ
“ಜೀವಕ್ರಿಯೆಗಳು” ಅಧ್ಯಾಯವು SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಪೋಷಣೆ, ಉಸಿರಾಟ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.
