SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಳಿಸಬಹುದಾದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ “ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು” ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧ, ಕಾರ್ಬನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸ್ವಭಾವ, ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು, ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು, ಅನುರೂಪ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಎಥನಾಲ್, ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಸಾಬೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಕನ್ನಡ LBA ದಾಖಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕಲಿಕಾಂಶಗಳು
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
- ಕಾರ್ಬನ್ನಲ್ಲಿ ಬಂಧ – ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧ
- ಕಾರ್ಬನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸ್ವಭಾವ
- ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು
- ಸರಪಳಿಗಳು, ಕವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಉಂಗುರಗಳು
- ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು
- ಅನುರೂಪ ಶ್ರೇಣಿಗಳು
- ಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ
- ದಹನ ಕ್ರಿಯೆ
- ಉತ್ಕರ್ಷಣ
- ಸಂಕಲನ ಕ್ರಿಯೆ
- ಆದೇಶನ ಕ್ರಿಯೆ
- ಎಥನಾಲ್ನ ಗುಣಗಳು
- ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಗುಣಗಳು
- ಸಾಬೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳು
ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧ
ಕಾರ್ಬನ್ ತನ್ನ ಹೊರ ಕವಚದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವೇಲೆನ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
C:2,4
ಕಾರ್ಬನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧ
ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧವನ್ನು ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ – ಮೀಥೇನ್
$\ce{CH4}$
ಮೀಥೇನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಆಗಿದೆ.
ಕಾರ್ಬನ್ನ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಸ್ವಭಾವ
ಕಾರ್ಬನ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು:
- ಕ್ಯಾಟಿನೇಷನ್ ಗುಣ
- ಚತುರ್ವೇಲೆನ್ಸಿತ್ವ
ಕ್ಯಾಟಿನೇಷನ್
ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಬಂಧಿಸಿ ದೀರ್ಘ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಕ್ಯಾಟಿನೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕಾರ್ಬನ್ ರಚಿಸಬಹುದಾದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು:
- ಸರಳ ಸರಪಳಿ
- ಕವಲು ಸರಪಳಿ
- ಉಂಗುರ ರಚನೆಗಳು
ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು
ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು
ಕಾರ್ಬನ್ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಏಕಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ
$\ce{C2H6}$
ಇವುಗಳನ್ನು ಆಲ್ಕೇನ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು
ದ್ವಿಬಂಧ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳನ್ನು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಲ್ಕೀನ್ ಉದಾಹರಣೆ
$\ce{C2H4}$
ಆಲ್ಕೈನ್ ಉದಾಹರಣೆ
$\ce{C2H2}$
ಅನುರೂಪ ಶ್ರೇಣಿಗಳು
ಒಂದೇ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಸಮಾನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನುರೂಪ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ
ಅನುಕ್ರಮ ಸದಸ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ:
$\ce{CH2}$
ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು
ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪರಮಾಣು ಅಥವಾ ಪರಮಾಣುಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳು
| ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪು | ಸಂಕೇತ |
| ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ | –OH |
| ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ | –CHO |
| ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ | –COOH |
| ಹ್ಯಾಲೋ ಗುಂಪು | –Cl / –Br |
ಎಥನಾಲ್
ಅಣುಸೂತ್ರ
$\ce{C2H5OH}$
ಎಥನಾಲ್ನ ಗುಣಗಳು
- ಬಣ್ಣರಹಿತ ದ್ರವ
- ದ್ರಾವಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ
- ಔಷಧ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ
- ಸೋಡಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಸೋಡಿಯಂನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ
$\ce{2C2H5OH + 2Na -> 2C2H5ONa + H2}$
ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ
ಅಣುಸೂತ್ರ
$\ce{CH3COOH}$
ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಗುಣಗಳು
- ಹುಳಿ ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿದೆ
- ನೀಲಿ ಲಿಟ್ಮಸ್ ಅನ್ನು ಕೆಂಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ
- ವಿನೆಗರ್ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ
- ಶುದ್ಧ ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ
ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ
ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ ಎಸ್ಟರ್ ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
$\ce{CH3COOH + C2H5OH -> CH3COOC2H5 + H2O}$
ಎಸ್ಟರ್ಗಳು ಸುಗಂಧ ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಬೂನೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ
ಎಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ ಸಾಬೂನು ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಾಬೂನೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
$\ce{CH3COOC2H5 + NaOH -> CH3COONa + C2H5OH}$
ಸಂಕಲನ ಕ್ರಿಯೆ
ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಕಲನ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
$\ce{C2H4 + H2 ->[\text{Ni}] C2H6}$
ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಸ್ಯಜನ್ಯ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದೇಶನ ಕ್ರಿಯೆ
ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪರಮಾಣು ಬದಲಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆದೇಶನ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
$\ce{CH4 + Cl2 ->[\text{ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು}] CH3Cl + HCl}$
ಸಾಬೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳು
ಸಾಬೂನು
ಸಾಬೂನು ಅಣುಗಳು ಮೈಸೆಲ್ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ.
ಮಾರ್ಜಕಗಳು
ಮಾರ್ಜಕಗಳು ಗಡಸು ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ.
ಗಡಸು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೀಸಿಯಂ ಲವಣಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಕ್ಯಾಟಿನೇಷನ್ ಎಂದರೇನು?
- ಅನುರೂಪ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದರೇನು?
- ಎಸ್ಟರ್ಗಳು ಎಂದರೇನು?
- ಎಥನಾಲ್ನ ಅಣುಸೂತ್ರ ಬರೆಯಿರಿ.
2 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿರಿ
- ಸಂಕಲನ ಕ್ರಿಯೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಸಾಬೂನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಜಕಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ
3 ಮತ್ತು 4 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಎಸ್ಟರೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಸಾಬೂನುಗಳ ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಸಹವೇಲೆನ್ಸಿಯ ಬಂಧ ರಚನೆ ವಿವರಿಸಿ
- ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಕಳಿಸುತ್ತವೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ಸಲಹೆಗಳು
- ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ
- ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ
- ಅನುರೂಪ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ
- ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಮತ್ತು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲಿಯಿರಿ
- ಎಥನಾಲ್ ಮತ್ತು ಎಥನೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪುನರವಲೋಕನ ಮಾಡಿ
