SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ “ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ” ಅಧ್ಯಾಯವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ, ಆಹಾರ ಜಾಲ, ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪರಿಣಾಮ, ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಕನ್ನಡ LBA ದಾಖಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಕಲಿಕಾಂಶಗಳು
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
- ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ – ಅದರ ಘಟಕಗಳು
- ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳು
- ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು
- ಓಜೋನ್ ಪದರ ಮತ್ತು ಅದರ ಕ್ಷಯ
- ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಪರಿಸರ
ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜೈವಿಕ ಮತ್ತು ಅಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ:
- ಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳು
- ಅಜೈವಿಕ ಅಂಶಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Ecosystem) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಜಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಘಟಕಗಳು
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳಿವೆ:
ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು (Biotic Components)
ಜೀವಂತ ಜೀವಿಗಳು ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಸಸ್ಯಗಳು
- ಪ್ರಾಣಿಗಳು
- ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು
ಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳ ವಿಧಗಳು
ಉತ್ಪಾದಕರು
ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಹಸಿರು ಸಸ್ಯಗಳು
- ಪಾಚಿಗಳು (Algae)
ಇವು ಮೊದಲ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಗ್ರಾಹಕರು
ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು
- ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು
ವಿಧಗಳು:
- ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು
- ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು
- ತೃತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.
ವಿಘಟಕರು
ಸತ್ತ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸರಳ ಪದಾರ್ಥಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ವಿಘಟಕರು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ
- ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು
ಕಾರ್ಯಗಳು:
- ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಮರುಚಲಾವಣೆ
- ಪರಿಸರ ಸ್ವಚ್ಛತೆ
- ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವುದು
ಅಜೈವಿಕ ಘಟಕಗಳು (Abiotic Components)
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಗಾಳಿ
- ನೀರು
- ಮಣ್ಣು
- ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು
- ತಾಪಮಾನ
ಇವು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ
ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ನಡೆಯುವ ಜೀವಿಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಹುಲ್ಲು → ಮಿಡತೆ → ಕಪ್ಪೆ → ಹಾವು → ಗಿಡುಗ
ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಗಳು (Trophic Levels)
ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವನ್ನು ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮೊದಲ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟ
ಉತ್ಪಾದಕರು
ಎರಡನೇ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗ್ರಾಹಕರು (ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು)
ಮೂರನೇ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟ
ದ್ವಿತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು
ನಾಲ್ಕನೇ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟ
ತೃತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು
ಎರಡನೇ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು
ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ಏಕಮುಖವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು:
ಸೂರ್ಯ → ಉತ್ಪಾದಕರು → ಗ್ರಾಹಕರು → ವಿಘಟಕರು
ಶಕ್ತಿಯು ಹಿಂದಿನ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದಿಲ್ಲ.
10% ನಿಯಮ
10% ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದು ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೇವಲ 10% ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟೇ ವರ್ಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ಉತ್ಪಾದಕರಲ್ಲಿ 5000 J ಶಕ್ತಿ ಇದ್ದರೆ:
ಹುಲ್ಲು → ಮಿಡತೆ → ಕಪ್ಪೆ → ಹಾವು
ಶಕ್ತಿ:
5000 → 500 → 50 → 5 J
ಆದ್ದರಿಂದ ಹಾವಿಗೆ 5 J ಶಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಆಹಾರ ಜಾಲ
ಹಲವಾರು ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಆಹಾರ ಜಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಆಹಾರ ಜಾಲ:
- ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ
- ಪರ್ಯಾಯ ಆಹಾರ ಮೂಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
- ಜೀವಿಗಳ ಉಳಿವಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ
ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ (Biomagnification)
ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಗಳ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದನ್ನು ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ನೀರು → ಪಾಚಿ → ಮೀನು → ಪಕ್ಷಿ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮೇಲಿನ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು
ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆಗಳು
- ಎಲೆಗಳು
- ಕಾಗದ
- ತರಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು
ಇವು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಮರುಚಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು
ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಅವಿಘಟನೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್
- ಗಾಜು
- ಲೋಹಗಳು
ಪರಿಣಾಮಗಳು:
- ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ
- ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ
- ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ
ಓಜೋನ್ ಪದರ
ಓಜೋನ್ ಪದರವು O₃ ಅಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅತಿನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಕ್ಷಯ
ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋ ಕಾರ್ಬನ್ಗಳು (CFCs) ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಕ್ಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
ಮೂಲಗಳು:
- ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್ಗಳು
- ಏರ್ ಕಂಡೀಷನರ್ಗಳು
- ಏರೋಸೋಲ್ ಸ್ಪ್ರೇಗಳು
ಓಜೋನ್ ಪದರ ಕ್ಷಯದಿಂದ:
- ಚರ್ಮ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
- ಕಣ್ಣಿನ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ
- ಅತಿನೇರಳೆ ಕಿರಣಗಳು ಭೂಮಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ
ಆದ್ದರಿಂದ CFC ರಹಿತ ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ
ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಸಂಸ್ಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವಿಧಾನಗಳು:
- ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆ (Reduce)
- ಮರುಬಳಕೆ (Reuse)
- ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ (Recycle)
ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:
- ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ
- ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ
- ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಉಳಿಸುತ್ತದೆ
ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಕ್ರಮಗಳು
ಉದಾಹರಣೆಗಳು:
- ಖರೀದಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಚೀಲ ಬಳಸುವುದು
- ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದೀಪ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾನ್ ಆರಿಸುವುದು
- ಕಡಿಮೆ ದೂರಕ್ಕೆ ನಡೆದು ಹೋಗುವುದು
ಇವು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೇನು?
- ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಎಂದರೇನು?
- ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಎಂದರೇನು?
- 10% ನಿಯಮ ಬರೆಯಿರಿ.
2 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಜೈವಿಕ ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಅವಿಘಟನೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬರೆಯಿರಿ
- ವಿಘಟಕರ ಪಾತ್ರ ವಿವರಿಸಿ
- ಓಜೋನ್ ಪದರದ ಕ್ಷಯ ವಿವರಿಸಿ
3 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಹರಿವು ವಿವರಿಸಿ
- ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
- ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ವಿವರಿಸಿ
4 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
- ಅವಿಘಟನೀಯ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಪರಿಣಾಮ ವಿವರಿಸಿ
- ಓಜೋನ್ ಕ್ಷಯ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ
ಸಮಾಪ್ತಿ
“ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ” ಅಧ್ಯಾಯವು SSLC ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಆಹಾರ ಸರಪಳಿ, ಜೈವಿಕ ವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.