ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯ 4 | ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು | LBA Notes

ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯ 4 LBA 

ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು

ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿಶ್ವಶಾಂತಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಅದರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (United Nations – UN)

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1945ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ದ್ವಿತೀಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ವಿಶ್ವಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

“ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ” ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದವರು ಯಾರು?

ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಡಿ. ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ ಅವರು “United Nations” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದರು.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ವಿಶ್ವಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವುದು
• ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸುವುದು
• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರ
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವುದು

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂಗಗಳು

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳಿವೆ:

1. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ
2. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ
3. ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿ
4. ದತ್ತಿ ಸಮಿತಿ
5. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ
6. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಾಲಯ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯನ್ನು “ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸತ್ತು” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ರಚನೆ

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಐದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು.

ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಚರ್ಚೆ
• ಬಜೆಟ್ ಅನುಮೋದನೆ
• ಚುನಾವಣೆಗಳು
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಉತ್ತೇಜನ

ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ

ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು “ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು

• ಅಮೆರಿಕಾ
• ಬ್ರಿಟನ್
• ರಷ್ಯಾ
• ಚೀನಾ
• ಫ್ರಾನ್ಸ್

ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳು

• ವಿಶ್ವಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವುದು
• ಸಂಘರ್ಷ ಪರಿಹಾರ
• ಆಕ್ರಮಣ ತಡೆಯುವುದು
• ಶಾಂತಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದು

ದತ್ತಿ ಸಮಿತಿ

ಇಂದು ದತ್ತಿ ಸಮಿತಿಯ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಿವೆ.

ದತ್ತಿ ಸಮಿತಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದೇಶ

ಪಲಾವ್ (Palau) ದತ್ತಿ ಸಮಿತಿಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ICJ)

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಹೇಗ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು

• ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ
• ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯ ಉತ್ತೇಜನ

ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO)

WHO ಅನ್ನು 1948ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

WHO ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ

WHO ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿದೆ.

WHO ಪಾತ್ರ

• ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ
• ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ
• ಲಸಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
• ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು
• ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ

ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ (FAO)

FAO ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಇಟಲಿಯ ರೋಮ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

FAO ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
• ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಹಸಿವು ನಿವಾರಣೆ
• ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಯುನಿಸೆಫ್ (UNICEF)

ದ್ವಿತೀಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ UNICEF ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

UNICEF ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣ
• ಶಿಕ್ಷಣ
• ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು
• ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
• ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ

UNICEF 1965ರಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿತು.

ಯುನೆಸ್ಕೋ (UNESCO)

UNESCO ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

UNESCO ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಶಿಕ್ಷಣ ಉತ್ತೇಜನ
• ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ
• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರ

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF)

IMF ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

IMF ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು
• ವಿನಿಮಯ ಸ್ಥಿರತೆ
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ
• ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲ

IMF ಅನ್ನು “ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (IBRD)

IBRD ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಲ
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ

ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ (WTO)

WTO ಅನ್ನು “ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಮೂರನೇ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಕಾರ್ಯಗಳು

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನ
• ವ್ಯಾಪಾರ ಅಡೆತಡೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು
• ವ್ಯಾಪಾರ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ
• ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಘ

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ
• ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಸಾರ್ಕ್ (SAARC)

SAARC ಅನ್ನು 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

SAARC ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ

ನೇಪಾಳದ ಕಠ್ಮಂಡುವಿನಲ್ಲಿ SAARC ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಇದೆ.

SAARC ಉದ್ದೇಶಗಳು

• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ
• ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಗತಿ
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (EU)

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಂನ ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿದೆ.

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು

• ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು
• ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆಯೋಗ
• ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಂಡಳಿ
• ನ್ಯಾಯಾಲಯ

ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟ (AU)

ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು 2002ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ಏಕತೆ ಉತ್ತೇಜನ
• ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು

ಸಮಾಪನ

“ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು” ಅಧ್ಯಾಯವು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, WHO, UNICEF, UNESCO, WTO, IMF ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಇವುಗಳ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು [PDF]