ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯ 1 | ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ – ಒಂದು ಪರಿಚಯ | LBA Notes

ಕರ್ನಾಟಕ SSLC ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅಧ್ಯಾಯ 1 LBA 

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ – ಒಂದು ಪರಿಚಯ 

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಜನಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುವುದು, ಜನಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜನನದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ, ಭದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಇದು ಸಮಾಜದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಅರ್ಥ

ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

“ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ” ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್ ಬಳಸಿದರು.

ವುಡ್ರೋ ವಿಲ್ಸನ್ ಪ್ರಕಾರ

“ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಎಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನಿನ ವಿವರವಾದ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅನುಷ್ಠಾನ.”

ಫಿಫ್ನರ್ ಪ್ರಕಾರ

ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಜನರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವಾಗಿದೆ.

ಲೂಥರ್ ಗುಲಿಕ್ ಪ್ರಕಾರ

ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಎಫ್.ಎಂ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಘಟನೆ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಮಹತ್ವ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ:

• ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಾಪಾಡುತ್ತದೆ
• ಜನಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
• ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ
• ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ
• ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ಜನನದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ:

• ಜನನ ನೋಂದಣಿ
• ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇವೆಗಳು
• ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು
• ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ
• ಮರಣ ನೋಂದಣಿ

ಆದ್ದರಿಂದ “ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜನನದಿಂದ ಮರಣದವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

ಲೂಥರ್ ಗುಲಿಕ್ ಅವರು POSDCoRB ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

POSDCoRB ಪರಿಕಲ್ಪನೆ

P – Planning (ಯೋಜನೆ) – ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

O – Organizing (ಸಂಘಟನೆ) – ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು.

S – Staffing (ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) – ನೇಮಕಾತಿ ಹಾಗೂ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿರ್ವಹಣೆ.

D – Directing (ನಿರ್ದೇಶನ) – ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವುದು.

Co – Coordinating (ಸಮನ್ವಯ) – ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯ ಕಾಪಾಡುವುದು.

R – Reporting (ವರದಿ) – ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.

B – Budgeting (ಅಂದಾಜು ಪತ್ರಿಕೆ) – ಹಣಕಾಸು ನಿರ್ವಹಣೆ.

POSDCoRB ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಲೂಥರ್ ಗುಲಿಕ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

ನೇಮಕಾತಿ

ಸೂಕ್ತ ಹುದ್ದೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೇಮಕಾತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

“ನೇಮಕಾತಿಯು ಆಡಳಿತದ ರಚನೆಯ ಅಡಿಗಲ್ಲು” ಎಂದು ಎಫ್.ಎಂ. ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ನೇಮಕಾತಿಯ ವಿಧಗಳು

1. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ನೇಮಕಾತಿ
2. ಪರೋಕ್ಷ ನೇಮಕಾತಿ

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ನೇಮಕಾತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (UPSC)

ಕೇಂದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಸೇವೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ ಹಾಗೂ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು UPSC ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅವಕಾಶ

ಸಂವಿಧಾನದ 315ನೇ ವಿಧಿಯು UPSC ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಕುರಿತು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕ

ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು UPSC ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

UPSC ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ

UPSC ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.

UPSC ಕಾರ್ಯಗಳು

• ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು
• ಕೇಂದ್ರ ಸೇವೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿ
• ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು
• ಬಡ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ (KPSC)

ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಸೇವೆಗಳ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು KPSC ನಡೆಸುತ್ತದೆ.

ಸದಸ್ಯರ ನೇಮಕ

ರಾಜ್ಯಪಾಲರು KPSC ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ.

KPSC ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ

KPSC ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದೆ.

KPSC ಕಾರ್ಯಗಳು

• ನೇಮಕಾತಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವುದು
• ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದು
• ನೇಮಕಾತಿ ಶಿಫಾರಸು
• ಬಡ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ವಿಚಾರಗಳು

ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಹಂತಗಳು

ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿವೆ:

1. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ
2. ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆ
3. ಸಂದರ್ಶನ / ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಆಡಳಿತ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧೀನದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು

• ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (CRPF)
• ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ (BSF)
• ಕೇಂದ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ (CISF)
• ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಗಡಿ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (ITBP)

ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು

ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

LBAಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1 ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

✔ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಪಿತಾಮಹ ಯಾರು?
✔ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಪದವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ UPSC ಕುರಿತು ತಿಳಿಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ಯಾವುದು?
✔ POSDCORB ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದವರು ಯಾರು?
✔ ನೇಮಕಾತಿ ಎಂದರೇನು?
✔ UPSC ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಯಾರು ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ?
✔ KPSC ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಸಮಾಪನ

“ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ – ಒಂದು ಪರಿಚಯ” ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಅರ್ಥ, ಮಹತ್ವ, ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ನೇಮಕಾತಿ ಹಾಗೂ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗಗಳ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು LBA ಹಾಗೂ ವಾರ್ಷಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಪಾಠ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನ ಸಾಮಗ್ರಿಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ – ಒಂದು ಪರಿಚಯ [PDF]